Weet jij wat het verschil is tussen Datasoevereiniteit en Digitale Soevereiniteit? In mijn boek ‘Digitale Soevereiniteit en hoe nu verder met de Digitale Transformatie van de Nederlandse overheid’ leg ik uit hoe het zit en wat het verschil is tussen beide begrippen.
Datasoevereiniteit versus Digitale Soevereiniteit
Wat is Data- of Digitale Soevereiniteit en waarom is dat opeens belangrijk? Sinds het aantreden van Trump staan deze begrippen vol in de belangstelling. Er wordt over geschreven in de media, er wordt over gesproken in de Tweede Kamer, maar grappig of niet, er bestaat geen definitie van.
Digitale Soevereiniteit verwijst naar de mate van controle die een individu, organisatie of land heeft over zijn of haar eigen gegevens en om daar te allen tijde gebruik van te kunnen maken. Het houdt in dat men de bevoegdheid heeft om te bepalen waar gegevens worden opgeslagen, wie er toegang toe heeft, dat men er toegang toe heeft, en onder welke wetgeving dat valt. Het gaat dus niet alleen om de fysieke locatie van de data en de bescherming ervan, maar ook om de zeggenschap en de controle over het gebruik en over de beschikbaarheid van die data en de bijbehorende applicaties. Omdat er geen officiële definitie is probeer ik in mijn boek het begrip Digitale Soevereiniteit te duiden door onderscheid te maken tussen drie vormen van soevereiniteit: Operationele Soevereiniteit, Tactische Soevereiniteit en Strategische Soevereiniteit.
- Operationele soevereiniteit gaat over de mate waarin een organisatie controle heeft over de fysieke en operationele aspecten van haar digitale infrastructuur en zeggenschap heeft over wie toegang heeft tot de gegevens en voor welke doeleinden. Simpel gezegd gaat operationele soevereiniteit over de vraag: waar staat mijn data en wie kan er fysiek bij?
- Tactische- of Datasoevereiniteit gaat over de controle, bescherming en beveiliging van data en het voldoen aan vigerende wet- en regelgeving ten aanzien van die data. Kort gezegd is tactische- of datasoevereiniteit onderdeel van ‘Data Governance’: het geheel van beleid, processen, standaarden en systemen dat een organisatie inzet om de kwaliteit, integriteit, beveiliging en bruikbaarheid van haar gegevens te beheren gedurende de volledige levenscyclus. Het zorgt ervoor dat gegevens betrouwbaar, consistent, en veilig zijn, en dat ze op de juiste manier worden gebruikt voor besluitvorming of andere bedrijfsdoeleinden.
- Strategische of Digitale Soevereiniteit is het vermogen om ook in tijden van geopolitieke spanningen of bij een uit de hand gelopen handelsconflict controle en toegang te houden tot data en applicaties. Strategische of Digitale Soevereiniteit moet ons beschermen op het moment dat we onze handelspartners niet meer vertrouwen en we voortdurend beducht moeten zijn voor digitale dreiging of cyberattacks. Het moment, waarop de beschikbaarheid van onze strategische assets of onze technologische afhankelijkheid als drukmiddel in de strijd geworpen zou kunnen worden.
De reden waarom we het sinds het aantreden van Trump over Datasoevereiniteit hebben, gaat dus eigenlijk niet over Datasoevereiniteit maar over Strategische of Digitale Soevereiniteit. Het gaat over het niet afhankelijkheid willen zijn en het wel of niet vertrouwen van je vrienden op de lange termijn. Daar waar we voor de korte termijn nog prima zaken met elkaar willen blijven doen en over en weer producten of digitale diensten willen blijven leveren of afnemen, al of niet met hogere importtarieven, willen we voor de langere termijn technologisch onafhankelijk worden en onze strategische assets elders onderbrengen. Dat is strategie: het ontwikkelen van een visie voor de lange termijn, zonder de belangen op de korte termijn te schaden of te frustreren.
Strategische of Digitale Soevereiniteit gaat dus verder dan de locatie van het datacenter of de veiligheid van onze data. Het gaat om de weerbaarheid van de volledige ‘Technology Stack’: hardware, software, Operating System, middleware en alle andere tooling, die gebruikt wordt om die infrastructuur te bedienen, te bewaken en te managen, zodat data en applicaties daar veilig op kunnen draaien. Dat betekent dat je controle moet hebben over de diverse leveranciers van die hardware en alle soorten software, die daarmee gemoeid zijn. Als de Nederlandse overheid of de Europese Commissie pleit voor Digitale Soevereiniteit, dan betekent dat in feite, dat we alle hard- en software die daarvoor nodig is van betrouwbare leveranciers moeten betrekken. Om die reden worden nu al Chinese leveranciers geweerd of uitgesloten van het leveren van onderdelen voor onze vitale infrastructuur. Als, vanwege het acteren van Trump, ook Amerikaanse leveranciers worden uitgesloten, dan hebben we nog een hele lange weg te gaan. Dat kan een hele goede keus zijn, maar dat vergt dan wel een visie en een strategie voor de lange termijn. Zo lang die Strategische of Digitale Soevereiniteit niet gerealiseerd is of kan worden ten aanzien van de volledige ‘Technology Stack’ heeft het weinig zin om, anders dan voor de bühne, weg te migreren van de Amerikaanse Cloud providers.
Wil je hier meer van weten en die kennis met je collega’s delen, zodat je op basis van de juiste argumenten de beste beslissingen kan nemen, bestel dan nu mijn boek.
